Link do wszystkich dokumentów

DIALAKTYKA

Cztery rodzaje pytań omawiane są w (A4): dające się zdeklarować (=zadecydować) jednoznacznie (przez empiryczną weryfikację), dające się zdeklarować po uprzedniej analizie, dające się zdeklarować przez kontr-pytanie i pytania nie nadające się do odpowiedzi. Zajmijmy się tym ostatnim rodzajem pytań.

Tathagata istnieje po śmierci, Tathagata nie-istnieje po śmierci, Tathagata zarówno istnieje jak i nie-istnieje po śmierci. Tathagata ani istnieje ani nie istnieje po śmierci. Na wszystkie te pytania Zrealizowany nie odpowiada. Dlaczego?

1) -Rozmiłowanie w agregatach-. Przyjacielu, to ten kto rozmiłowuje się w formie, który czerpie rozmiłowanie z formy, który cieszy się formą, który nie zna i nie widzi wstrzymania formy, takiego jakim w rzeczywistości ono jest myśli: Tathagata istnieje po śmierci, Tathagata nie-istnieje po śmierci, Tathagata zarówno istnieje jak i nie-istnieje po śmierci. Tathagata ani istnieje ani nie istnieje po śmierci. To ten kto rozmiłowuje się w uczuciu....kto rozmiłowuje się w percepcji...kto rozmiłowuje się w determinacjach...kto rozmiłowuje się w świadomości, który cieszy się świadomością który nie zna i nie widzi wstrzymania świadomości, takiego jakim w rzeczywistości ono jest myśli: Tathagata istnieje po śmierci, Tathagata nie-istnieje po śmierci, Tathagata zarówno istnieje jak i nie-istnieje po śmierci. Tathagata ani istnieje ani nie istnieje po śmierci. Ale przyjacielu, ten kto nie rozmiłowuje się w formie ...ten kto nie rozmiłowuje się w uczuciu ... ten kto nie rozmiłowuje się w percepcji ...ten kto nie rozmiłowuje się w determinacjach ... ten kto nie rozmiłowuje się w świadomości, kto zna i widzi wstrzymanie świadomości, takim jakim rzeczywiście ono jest, on to nie myśli: Tathagata istnieje po śmierci, Tathagata nie-istnieje po śmierci, Tathagata zarówno istnieje jak i nie-istnieje po śmierci. Tathagata ani istnieje ani nie istnieje po śmierci. Oto przyjacielu jest przyczyna i powód dlaczego nie zostało to zdeklarowane przez Zrealizowanego.

2) -Rozmiłowanie w istnieniu-. „Ale przyjacielu, czy może być inna metoda wyjaśnienia dlaczego to nie zostało zdeklarowane przez Zrealizowanego?” „Może być, przyjacielu. To ten kto rozmiłowuje się w istnieniu, kto czerpie rozmiłowanie z istnienia, kto cieszy się istnieniem i kto nie zna i nie widzi wstrzymania istnienia, takiego jakim ono w rzeczywistości jest, on to myśli: Tathagata istnieje po śmierci, Tathagata nie-istnieje po śmierci, Tathagata zarówno istnieje jak i nie-istnieje po śmierci, Tathagata ani istnieje ani nie istnieje po śmierci. Ale przyjacielu, ten kto nie rozmiłowuje się w istnieniu, kto nie czerpie rozmiłowania z istnienia, kto nie cieszy się istnieniem i kto zna i widzi wstrzymanie istnienia, takim jakim w rzeczywistości ono jest, on to nie myśli:Tathagata istnieje po śmierci, Tathagata nie-istnieje po śmierci, Tathagata zarówno istnieje jak i nie-istnieje po śmierci, Tathagata ani istnieje ani nie istnieje po śmierci.

3) -Rozmiłowanie w zakładaniu-. „Ale przyjacielu, czy może być inna metoda wyjaśnienia dlaczego to nie zostało zadeklarowane przez Zrealizowanego?” ”Może być, przyjacielu, ten kto rozmiłowuje się w zakładaniu...

4)-Rozmiłowanie w pragnieniu-. „Ale przyjacielu, czy może być inna metoda wyjaśnienia dlaczego to nie zostało zdeklarowane przez Zrealizowanego?” „Może być, przyjacielu, ten kto rozmiłowuje się w pragnieniu.... „Ale przyjacielu, czy jest inna metoda wyjaśniania dlaczego to nie zostało zdeklarowane przez Zrealizowanego?” „Przyjacielu Sariputto, dlaczego chcesz jeszcze coś do tego dodawać? Przyjacielu Sariputto, kiedy mnich jest wyzwolony przez zniszczenie pragnienia, nie ma koła by go opisać. (S44:6)

Nanamoli Thera: Pytania o istnienie Tathagaty po śmierci, nie nadają się do odpowiedzi gdyż odpowiedz „tak” lub „nie” jednakowo potwierdzają założenie. Potwierdzająca czy negatywna odpowiedź na pytanie np „czy świat jest skończony czy nieskończony?” jednakowo potwierdza idee wyrażane przez słowa „świat” i „jest” jako niekwestionowalnie ważne idee nie będące przedmiotem analizy; afirmujące lub negujące odpowiedzi na poczwórne pytanie o Tathagatę po śmierci tak samo afirmują „osobę” i „istnienie” (egzystencję) jako niekwestionowalnie ważne fundamentalne idee nie będące podmiotem analizy. Ale Budda stawia istnienie (egzystencję i nie-egzystencję) pod znakiem zapytania, kładąc je w perspektywę ze Świadomością we wzór Współzależnego Powstania, tam nie mogą się stać rywalami odnośnie do metafizycznej Absolutności i są podporządkowane Działaniu i jego wstrzymaniu.

NA CA SO NA CA AŃŃO

Nanavira Thera: Ani on ani inny. Te często cytowane dictum pojawia się gdzieś w Milindapanha jako odpowiedz na pytanie; „Kiedy człowiek umiera, kto się rodzi, on czy inny? Te pytanie jest zupełnie niepoprawne i wszelkie próby odpowiedzi na nie są tak samo nieuprawnione. Pytanie, dociekając „kto” się odradza popada w sakkayaditthi. Bierze ono za pewnik ważność osoby jako „ja” bo to tylko o „ja”, to pytanie „wieczne” (so) czy „przemijające” (ańńo) jest postawione. Odpowiedź również bierze to ja za pewnik, gdyż zezwala by to pytanie było postawione. Odpowiedź zaledwie zaprzecza by to „ja” (które musi być albo wieczne albo przemijające) temu, że jest ono wieczne czy przemijające, co czyni pomieszanie jeszcze większym. Prawidłowym sposobem jest odrzucenie pytania na pierwszym miejscu. Porównaj Anguttara VI,ix,10 <A.iii,440>gdzie jest powiedziane, że ten o właściwym poglądzie: ditthisampanna, nie tylko nie może utrzymywać, że autor przyjemności i bólu jest kimś (sobą czy kimś innym) ale również nie może utrzymywać, że autor nie jest kimś (ani sobą ani innym). Ditthisampanna widzi obecną osobę (sakkaya) jako powstałą współzależnie od obecnych warunków i jako znikającą ze wstrzymaniem tych obecnych warunków i widząc tak nie uważa on obecnej osoby za ”ja”. Konsekwentnie nie zadaje pytania kto? o teraźniejszość. Przez wnioskowanie-(atitanagate nayam netva) odnosząc zasadę do przeszłości i przyszłości*, nie uważa on przeszłej czy przyszłej osoby za jako przeszłe czy przyszłe „ja” i nie zadaje pytania kto? o przeszłość czy o przyszłość (Patrz pytanie Mary, druga linia w „Prada Absolutna”). (Milindapańha to szczególnie myląca książka).

*Dhamm'anvaye ńanam jest wiedzą zależną od wnioskowania w oparciu o Dhammę, tj wiedzą o tym, że fundamentalna Natura Rzeczy jest niezmienna w czasie i może być wywnioskowana z pewnością (inaczej niż w racjonalnym wnioskowaniu) od teraźniejszości do przeszłości i przyszłości. Innymi słowy to generalizacja bez abstrakcji.